Keir Starmer, prawnik o długiej karierze obrońcy praw człowieka i były dyrektor prokuratury, sprawuje urząd premiera Wielkiej Brytanii od 5 lipca 2024 roku. To pierwszy labourzystowski szef rządu od czasów Gordona Browna, który objął władzę po miażdżącym zwycięstwie Partii Pracy w wyborach parlamentarnych, kończąc 14 lat rządów konserwatystów. Jego kadencja, choć krótka, okazała się intensywna – naznaczona ambitnymi reformami społecznymi, ale też narastającymi problemami wewnętrznymi, spadkiem poparcia i ostatecznie ogłoszeniem rezygnacji 22 czerwca 2026 roku. Dziś, jako pełniący obowiązki premiera, pozostaje na stanowisku do czasu wyboru następcy przez partię, a proces ten ma się zakończyć najpóźniej we wrześniu.
W ciągu zaledwie dwóch lat Starmer przeszedł drogę od triumfatora, który obiecywał „stabilizację i odnowę”, do polityka zmuszonego do ustąpienia przez własną partię po serii lokalnych porażek i wewnętrznych buntów. Wielka Brytania, zmęczona serią krótkich premierów – od Johnsona przez Truss i Sunaka – ponownie stoi u progu zmiany. Faworytem do objęcia fotela w 10 Downing Street jest Andy Burnham, popularny były burmistrz Wielkiego Manchesteru, który właśnie wkroczył do parlamentu, by walczyć o przywództwo. Sytuacja ta podkreśla niestabilność brytyjskiej sceny politycznej w erze po brexicie, gdzie zaufanie do elit szybko się eroduje, a oczekiwania społeczne rosną.
Droga Keira Starmera do numeru 10 Downing Street
Urodzony 2 września 1962 roku w londyńskiej dzielnicy Southwark Keir Rodney Starmer dorastał w Oxted w hrabstwie Surrey. Był drugim z czwórki dzieci pielęgniarki Josephine Baker, która zmagała się z rzadką chorobą autoimmunologiczną Still’s, i narzędnika Rodneya Starmera. Rodzice, zagorzali sympatycy Partii Pracy, nadali mu imię na cześć jej pierwszego lidera parlamentarne go – Keira Hardiego. To właśnie z tego skromnego, pracowniczego domu wyniósł szacunek do NHS i determinację w walce o sprawiedliwość społeczną.
Jako pierwszy w rodzinie absolwent uniwersytetu, Starmer ukończył prawo na University of Leeds, a następnie studia podyplomowe na Oxfordzie. Karierę rozpoczął jako barrister specjalizujący się w prawach człowieka – bronił m.in. klientów w sprawach dotyczących dyskryminacji i wolności słowa. W 2002 roku otrzymał tytuł Queen’s Counsel, a w 2008 został dyrektorem prokuratury (Director of Public Prosecutions), gdzie nadzorował głośne śledztwa. W 2014 roku królowa Elżbieta II nadała mu tytuł szlachecki Knight Commander of the Order of the Bath. Do Izby Gmin wszedł w 2015 roku jako poseł okręgu Holborn and St Pancras, szybko stając się jednym z najbardziej szanowanych głosów opozycji.
Po rezygnacji Jeremy’ego Corbyna w 2020 roku Starmer wygrał wybory na lidera Partii Pracy, obiecując „odnowę” i powrót do centrum. Cztery lata później poprowadził ugrupowanie do największego zwycięstwa od dekad – Partia Pracy zdobyła miażdżącą większość w Izbie Gmin, mimo że poparcie procentowe nie było rekordowe. Król Karol III powierzył mu misję sformowania rządu 5 lipca 2024 roku. Tego dnia Starmer, w towarzystwie żony Victorii, przeszedł pieszo ulicą Downing Street, witany przez tłumy. Wydawało się, że era chaosu wreszcie się skończyła.
Życie prywatne premiera – rodzina, pasje i codzienne rytuały
Za surową, prawną fasadą kryje się człowiek o ciepłym, choć powściągliwym usposobieniu. W 2007 roku Starmer poślubił Victorii Alexander, solicitor, która obecnie pracuje w NHS w dziedzinie zdrowia zawodowego. Para ma dwoje dzieci – syna i córkę – wychowywanych w tradycji żydowskiej matki. Rodzina regularnie uczestniczy w kolacjach szabasowych, choć sam Starmer określa się jako ateista. Wspólnie prowadzą pescetariański styl życia – on je ryby, Victoria i dzieci są wegetarianami.
W wolnych chwilach premier wraca do korzeni – kibicuje Arsenalo wi, od lat gra w amatorskiej lidze piłkarskiej i uwielbia pływać. Przed przeprowadzką do rezydencji przy Downing Street rodzina mieszkała w Kentish Town w północnym Londynie. Nawet na szczycie władzy Starmer starał się zachować normalność – wieczorne spacery z psem czy rozmowy z dziećmi stanowiły przeciwwagę dla maratonów spotkań gabinetowych i rozmów z zagranicznymi przywódcami. Ta równowaga pomagała mu przetrwać najcięższe momenty politycznej burzy.
Osiągnięcia rządu Starmera – co udało się zrealizować
Mimo burzliwego końca kadencji, rząd Starmera wprowadził kilka istotnych zmian, które realnie wpłynęły na życie milionów Brytyjczyków. Jednym z flagowych sukcesów było podniesienie national living wage – minimalnego wynagrodzenia dla osób powyżej 21. roku życia – z 12,21 do 12,71 funta za godzinę od kwietnia 2026. Oznaczało to wzrost rocznych zarobków o około 900 funtów dla 2,4 miliona najniżej opłacanych pracowników.
Uchwalono także Employment Rights Bill – największą od dekad reformę praw pracowniczych, wprowadzającą m.in. silniejszą ochronę przed zwolnieniami i elastyczne formy zatrudnienia. Renters’ Rights Act poprawił sytuację najemców, dając im większą stabilność i chroniąc przed nieuczciwymi podwyżkami. Rząd chwalił się także spadkiem list oczekujących na zabiegi w NHS oraz zmniejszeniem ubóstwa wśród dzieci – według deklaracji premiera o pół miliona.
W polityce migracyjnej udało się osiągnąć wymierne efekty: liczba przekroczeń kanału La Manche przez małe łodzie spadła o 41 proc., a net migration obniżyło się o 48 proc. w skali roku. Starmer podkreślał też sukcesy w relacjach międzynarodowych – utrzymanie zaangażowania USA w pomoc dla Ukrainy mimo nieprzewidywalności prezydenta Trumpa oraz delikatne „resetowanie” relacji z Unią Europejską po latach napięć brexitowych.
Dlaczego Keir Starmer musiał odejść? Wyzwania i błędy, które zaważyły
Popularność Starmera zaczęła spadać niemal natychmiast po objęciu urzędu. Jednym z pierwszych i najbardziej kontrowersyjnych posunięć było ograniczenie winter fuel payments – zasiłków na ogrzewanie dla emerytów. Decyzja dotknęła około 10 milionów osób i została odebrana jako cios w najsłabszych, zwłaszcza w obliczu rosnących kosztów życia. Sondaże pokazały, że właśnie od tego momentu notowania premiera zaczęły pikować.
Wkrótce pojawiły się kolejne problemy: skandal z darowiznami – Starmer przyjął prezenty o wartości ponad 100 tysięcy funtów (ubrania, bilety na wydarzenia), co media i opinia publiczna uznały za hipokryzję wobec obietnic „nowej uczciwości”. Seria wolt politycznych – od planów reformy zasiłków po cyfrowe identyfikatory – podważyła zaufanie do jego konsekwencji. W maju 2026 roku Partia Pracy poniosła dotkliwe straty w wyborach lokalnych i regionalnych, co wywołało falę rezygnacji ministrów i otwarty bunt w łonie partii.
Wewnętrzna presja narastała. Posłowie pytali wprost, czy Starmer jest najlepszą osobą, by poprowadzić ugrupowanie do kolejnych wyborów parlamentarnych zaplanowanych najpóźniej na 2029 rok. 22 czerwca 2026 roku, po emocjonalnym wystąpieniu przed Downing Street, premier ogłosił rezygnację z funkcji lidera Partii Pracy i premiera, pozostając jednak na stanowisku do czasu wyłonienia następcy. „Usłyszałem odpowiedź mojej partii i akceptuję ją z godnością” – powiedział wtedy.
Andy Burnham – faworyt do objęcia fotela premiera
Na horyzoncie pojawił się Andy Burnham, były minister w rządzie Gordona Browna i przez wiele lat burmistrz Wielkiego Manchesteru, nazywany „King of the North”. 56-letni polityk, znany z charyzmy i umiejętności budowania mostów między północą a południem kraju, celowo wystartował w wyborach uzupełniających do parlamentu w okręgu Makerfield, by móc legalnie walczyć o przywództwo. Szybko zdobył poparcie kluczowych postaci, w tym byłego ministra zdrowia Wesa Streetinga, który wycofał się z rywalizacji.
Nominacje na nowego lidera Partii Pracy otwierają się 9 lipca 2026 roku i zamykają około 16 lipca. Jeśli Burnham pozostanie jedynym kandydatem – co wydaje się coraz bardziej prawdopodobne – może objąć urząd premiera już 17 lub 18 lipca, jeszcze przed letnią przerwą parlamentarną. W razie pełnego konkursu nowy szef rządu powinien być zaprzysiężony najpóźniej na początku września. Burnham zapowiada pełne finansowanie obronności, większe inwestycje w północy kraju i bardziej empatyczne podejście do problemów społecznych.
Rola premiera Wielkiej Brytanii – władza, ograniczenia i codzienność
Urząd premiera w Wielkiej Brytanii nie jest zapisany w jednej ustawie – wynika z wielowiekowej konwencji konstytucyjnej. Premier jest liderem partii posiadającej większość w Izbie Gmin, powoływanym przez monarchę. Posiada ogromną władzę: wybiera gabinet, kieruje polityką zagraniczną, odpowiada za bezpieczeństwo narodowe i koordynuje pracę administracji. Jednocześnie musi stale zabiegać o poparcie posłów swojej partii – bunt w łonie ugrupowania może go obalić w każdej chwili, co pokazała historia Starmera.
Codzienność w 10 Downing Street to maraton spotkań: poranne odprawy z doradcami, sesje pytań w parlamencie (Prime Minister’s Questions), wideokonferencje z prezydentem USA czy kanclerzem Niemiec, wieczorne kolacje z darczyńcami lub liderami opozycji. Rezydencja jest jednocześnie domem i biurem – na piętrze prywatne apartamenty, na parterze gabinety i sale konferencyjne. Dla Starmera, człowieka przyzwyczajonego do sal sądowych, ta intensywność była zarówno ekscytująca, jak i wyczerpująca.
Co oznacza zmiana dla Wielkiej Brytanii i Europy
Siódmy premier w ciągu dekady to sygnał głębokiego kryzysu zaufania do instytucji. Gospodarka boryka się z powolnym wzrostem, inflacją i niedoborem rąk do pracy. Społeczeństwo jest podzielone w kwestiach imigracji, zielonej transformacji i relacji z Unią Europejską. Dla Polaków mieszkających na Wyspach – a jest ich ponad 800 tysięcy – stabilność polityczna oznacza przewidywalność w sprawach wiz, praw pracowniczych i świadczeń.
Przyszły premier, niezależnie czy będzie to Burnham, czy ktoś inny, stanie przed trudnymi wyborami: jak zreformować NHS, jak pobudzić gospodarkę północy, jak ułożyć relacje z Trumpem i Brukselą. Starmer zostawia po sobie kraj silniejszy w niektórych aspektach praw pracowniczych i migracji, ale zmęczony politycznymi turbulencjami. Jego odejście zamyka pewien rozdział – rozdział człowieka, który przyszedł do władzy z ogromną nadzieją, a odchodzi z poczuciem niedokończonej misji.
W lipcu 2026 roku Wielka Brytania ponownie patrzy w przyszłość z mieszaniną niepokoju i oczekiwania. Numer 10 Downing Street czeka na nowego lokatora, a historia pokazuje, że nawet najkrótsze kadencje potrafią zostawić trwały ślad – zarówno pozytywny, jak i bolesny.
