12 grudnia 2023 roku w holu głównym Sejmu poseł Grzegorz Braun chwycił gaśnicę proszkową i skierował strumień środka gaśniczego prosto w zapaloną chanukiję. Kilka chwil później proszek pokrył ubranie polityka, wypełnił przestrzeń i wywołał chaos, który przerwał pytania do expose premiera Donalda Tuska. Wydarzenie, które w ułamku sekundy zmieniło zwykły korytarz parlamentu w scenę międzynarodowego skandalu, do dziś pozostaje jednym z najbardziej dyskutowanych momentów polskiej polityki ostatnich lat.
Incydent dotknął nie tylko symboliki religijnej, ale także granic dopuszczalnego protestu w przestrzeni publicznej. Lekarka Magdalena Gudzińska-Adamczyk, która próbowała powstrzymać Brauna, została trafiona proszkiem w twarz i doznała lekkiego uszczerbku na zdrowiu. Proces karny, który ruszył w grudniu 2025 roku, wciąż trwa w czerwcu 2026 – bez prawomocnego wyroku, za to z wyraźną strategią obrony opartą na „stanie wyższej konieczności”. Dla jednych Braun stał się symbolem bezkompromisowej obrony polskiej tożsamości, dla innych – twarzą antysemickiego incydentu w sercu demokracji.
Gaśnica, która wisiała na ścianie jako zwykły sprzęt przeciwpożarowy, w jednej chwili stała się emblematem politycznym. Wizerunek Brauna z proszkiem na garniturze krążył po mediach całego świata, a sama gaśnica zaczęła pojawiać się w logo jego kampanii i sympatyków. Zdarzenie uwidoczniło głębokie pęknięcia w polskim społeczeństwie – między tradycją a nowoczesnością, między wolnością słowa a ochroną uczuć religijnych, między protestem a agresją.
Chronologia dramatycznych wydarzeń
12 grudnia 2023 roku, przed godziną 18, w holu Sejmu trwała coroczna uroczystość zapalenia chanukii z okazji żydowskiego Święta Świateł. Tradycja ta sięga 2007 roku i jest elementem szerszego zwyczaju obchodów w instytucjach państwowych – od Pałacu Prezydenckiego po parlament. Chanuka upamiętnia zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami w II wieku p.n.e. oraz cud, w którym jeden dzbanek oliwy palił się osiem dni zamiast jednego.
Grzegorz Braun, wówczas poseł Konfederacji, podszedł do stojącego w holu świecznika, zdjął gaśnicę ze ściany i uruchomił ją. Strumień proszku ugasił płomienie. Jednocześnie proszek trafił w twarz Magdaleny Gudzińskiej-Adamczyk – lekarki i uczestniczki uroczystości, która podbiegła, by go powstrzymać. Kobieta złapała Brauna za rękaw, krzycząc, by przestał. Według jej późniejszych zeznań polityk uderzył ją ręką w okolice obojczyka i skierował dyszę gaśnicy bezpośrednio w jej twarz. Po incydencie Gudzińska-Adamczyk straciła przytomność w drodze do domu i trafiła do szpitala, gdzie spędziła kilka dni; początkowo miała problemy z głosem i przełykaniem.
Braun odstawił gaśnicę, podszedł do mównicy sejmowej i zaczął wyjaśniać swoje działanie. Mówił o „kultcie satanicznym, talmudycznym”, „profanacji świątyni polskiego parlamentaryzmu” i „przywracaniu stanu normalności”. Wicemarszałek Krzysztof Bosak (również z Konfederacji) kilkukrotnie wzywał go do opuszczenia mównicy. Marszałek Sejmu Szymon Hołownia wykluczył Brauna z obrad. Jeszcze tego samego wieczoru Prezydium Sejmu nałożyło maksymalną karę: połowę uposażenia na trzy miesiące i całą dietę parlamentarną na pół roku. Szef Kancelarii Sejmu Jacek Cichocki skierował zawiadomienie do prokuratury.
Kim jest Grzegorz Braun i co nim kierowało
Grzegorz Braun, urodzony w 1967 roku w Toruniu, to z wykształcenia filolog, reżyser dokumentalny i wieloletni publicysta związany ze środowiskami tradycjonalistycznymi. Zanim trafił do Sejmu w 2019 roku z list Konfederacji, znany był z filmów demaskujących agenturalne powiązania oraz z radykalnych poglądów: monarchizmu, sprzeciwu wobec aborcji, in vitro i teorii ewolucji, a także ostrej krytyki Unii Europejskiej. W 2025 roku testy genetyczne ujawniły u niego mieszane korzenie, w tym żydowskie – fakt, który sam polityk rzadko komentuje.
W swoich wyjaśnieniach sądowych z 2025 i 2026 roku Braun konsekwentnie twierdził, że działał w „stanie wyższej konieczności”, chroniąc „standardy cywilizacyjne” i konstytucję. Chanukiję określił nie jako czysty symbol religijny, lecz jako „przedmiot służący manifestacji politycznej”. Zaprzeczył wypowiadaniu części słów przypisywanych mu przez prokuraturę i utrzymywał, że to kobieta pierwsza go „napadła”. Dla jego zwolenników gest z gaśnicą był odważnym sprzeciwem wobec „politycznego judaizmu” i instrumentalnego wykorzystywania symboli religijnych w przestrzeni państwowej. Krytycy widzą w nim klasyczny przykład antysemickiego aktu wandalizmu.
Zarzuty prokuratury i linia obrony
Akt oskarżenia, skierowany latem 2025 roku do Sądu Rejonowego Warszawa-Praga Południe, obejmuje siedem czynów. Najpoważniejsze związane z incydentem w Sejmie to:
- publiczne znieważenie grupy ludności z powodu przynależności wyznaniowej (obraza uczuć religijnych wyznawców judaizmu);
- złośliwe przeszkadzanie w publicznym wykonywaniu aktu religijnego;
- publiczne znieważenie przedmiotu czci religijnej (chanukii);
- naruszenie nietykalności cielesnej Magdaleny Gudzińskiej-Adamczyk oraz spowodowanie u niej lekkiego uszczerbku na zdrowiu.
Proces ruszył 8 grudnia 2025 roku. Braun nie przyznał się do winy. Na kolejnych rozprawach, w tym jednej trwającej 7,5 godziny w marcu 2026, składał obszerne wyjaśnienia historyczno-polityczne. Sąd wielokrotnie przypominał mu o trzymaniu się faktów z aktu oskarżenia. W czerwcu 2026 roku proces wciąż trwa – zaplanowane są dalsze terminy, a Braun stosuje taktykę przedłużania, obawiając się, że prawomocne skazanie uniemożliwi mu start w wyborach parlamentarnych 2027 roku.
Reakcje w Polsce i na świecie
Potępienie było niemal powszechne. Ambasador Izraela Jakow Liwne nazwał czyn „wstydem”. Ambasador USA Mark Brzezinski wyraził zdumienie. Naczelny rabin Polski Michael Schudrich i przedstawiciele wszystkich klubów parlamentarnych (w tym części Konfederacji) potępili incydent. Lewica złożyła projekt uchwały potępiającej, PiS chciał dodać poprawkę o aktach antychrześcijańskich – ostatecznie nie doszło do głosowania.
W mediach społecznościowych i wśród części prawicowych komentatorów pojawiły się głosy poparcia: „wreszcie ktoś powiedział dość”. Gaśnica szybko stała się memem i logo kampanii Brauna. W styczniu 2025 roku został wykluczony z Konfederacji za samodzielny start w wyborach prezydenckich 2025, w których uzyskał 6,34% głosów i zajął czwarte miejsce. Założył własną formację – Konfederację Korony Polskiej – a wizerunek gaśnicy towarzyszył mu w kampanii.
Głębszy wymiar symboliczny i prawny
Incydent ujawnił napięcie między dwoma rozumieniami przestrzeni publicznej. Dla Brauna i jego sympatyków Sejm to „świątynia polskiego parlamentaryzmu”, w której obce symbole religijne – zwłaszcza żydowskie w kontekście historycznych sporów – nie powinny być eksponowane. Dla przeciwników to klasyczny przykład mowy nienawiści i ataku na mniejszość religijną w miejscu, które powinno gwarantować bezpieczeństwo i równość.
Polskie prawo (art. 195, 196 i 257 Kodeksu karnego) chroni zarówno wolność sumienia, jak i uczucia religijne. Kary za obraźliwe zakłócanie ceremonii religijnej sięgają nawet kilku lat więzienia. Jednocześnie art. 54 Konstytucji gwarantuje wolność wyrażania poglądów. Spór sądowy rozstrzygnie, czy gest Brauna mieścił się w granicach dozwolonego protestu, czy przekroczył je w sposób karalny.
W czerwcu 2026 roku, prawie trzy lata po wydarzeniu, gaśnica Brauna wciąż żyje własnym życiem – jako symbol polaryzacji, narzędzie kampanii i przypomnienie, jak jeden radykalny gest potrafi na lata zdefiniować wizerunek polityka. Proces trwa, społeczeństwo pozostaje podzielone, a pytanie o granice między odwagą a agresją, między obroną tożsamości a szacunkiem dla Innego, wciąż czeka na rozstrzygnięcie w sądach i w debacie publicznej.
