Polska wchodzi w nową erę energetyki. W gminie Choczewo na Pomorzu, w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino, po latach analiz i przygotowań wreszcie widać konkretne ruchy – geodeci, ciężki sprzęt i pierwsze kontrakty z lokalnymi firmami. Trzy reaktory AP1000 mają dostarczyć około 3,75 GW czystej, stabilnej mocy, a pierwszy blok ma ruszyć komercyjnie w 2036 roku. To największa infrastrukturalna inwestycja w powojennej historii kraju, która zmienia nie tylko bilans energetyczny, ale i krajobraz gospodarczy północnej Polski.
Projekt realizowany przez państwową spółkę Polskie Elektrownie Jądrowe we współpracy z amerykańskim konsorcjum Westinghouse i Bechtel to odpowiedź na wieloletnią zależność od węgla oraz potrzebę dywersyfikacji źródeł. Przy silnym poparciu społecznym przekraczającym 90 procent i zatwierdzonym przez Komisję Europejską mechanizmie wsparcia finansowego szanse na powodzenie są realne, choć droga pozostaje wymagająca – od precyzyjnych pozwoleń po budowę łańcucha dostaw i przeszkolenie kadr.
Nie chodzi tylko o gigawatowe moce. To szansa na transfer technologii, rozwój polskich firm inżynieryjnych i stworzenie nowej, wysoko płatnej branży, która zostanie z nami na dekady. Jednocześnie wymaga pokory wobec rygorów bezpieczeństwa jądrowego i realistycznego spojrzenia na koszty oraz harmonogram.
Od porzuconych planów do konkretnych działań
Marzenia o polskiej elektrowni jądrowej sięgają lat 70. XX wieku. W Żarnowcu na Pomorzu ruszyła nawet budowa, ale po katastrofie w Czarnobylu i zmianie ustroju projekt zarzucono. Przez kolejne dekady pojawiały się kolejne strategie i analizy, a termin „pierwszy beton” przesuwał się jak miraż. Dopiero po 2020 roku, wraz z aktualizacją Programu Polskiej Energetyki Jądrowej i decyzją rządu o wyborze technologii zachodniej, sprawy nabrały tempa.
W 2022 roku wybrano technologię Westinghouse AP1000. Dwa lata później podpisano kluczowe porozumienia z konsorcjum Westinghouse-Bechtel. W 2025 i 2026 roku kolejne kamienie milowe: zgoda Komisji Europejskiej na pomoc publiczną, pierwsze środki z budżetu państwa oraz rozpoczęcie prac przygotowawczych na miejscu. Dziś, w połowie 2026 roku, teren w Lubiatowie-Kopalino nie jest już tylko mapą – to plac, na którym montuje się ogrodzenia, buduje tymczasowe osiedle dla pracowników i modernizuje drogi dojazdowe.
Dlaczego właśnie Lubiatowo-Kopalino i reaktory AP1000
Wybór lokalizacji nie był przypadkowy. Teren w gminie Choczewo spełnia surowe kryteria: stabilne podłoże geologiczne, dostęp do wody chłodzącej z Morza Bałtyckiego, odpowiednia odległość od większych skupisk ludności oraz korzystne warunki dla infrastruktury przesyłowej. Po latach badań środowiskowych i uzgodnień z Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna.
Technologia AP1000 to reaktor wodny ciśnieniowy trzeciej generacji plus. W przeciwieństwie do starszych konstrukcji, w których bezpieczeństwo opiera się głównie na aktywnych systemach pomp i awaryjnego zasilania, tutaj kluczową rolę odgrywają rozwiązania pasywne. W razie awarii grawitacja i naturalna cyrkulacja wystarczą, by schłodzić rdzeń przez wiele dni – bez potrzeby zewnętrznego zasilania czy interwencji człowieka. To upraszcza konstrukcję, zmniejsza liczbę elementów i podnosi poziom bezpieczeństwa.
Dodatkowo AP1000 zaprojektowano modułowo – duże elementy można prefabrykować w fabryce i transportować na plac, co skraca czas budowy na miejscu. Reaktory tego typu już pracują w Chinach i Stanach Zjednoczonych, gdzie udowodniły niezawodność. Dla Polski oznacza to dostęp do sprawdzonej, a nie eksperymentalnej technologii oraz możliwość czerpania z doświadczeń partnerów przy budowie elektrowni Vogtle w Georgii.
Co naprawdę dzieje się na placu budowy w 2026 roku
Faza przygotowawcza nabrała tempa. W maju 2026 ruszyły roboty ziemne i rozbudowa infrastruktury drogowej oraz kolejowej – kluczowej, bo do transportu wielkogabarytowych elementów reaktora potrzebne będą specjalne pociągi i drogi. Polskie Elektrownie Jądrowe podpisały umowy ramowe z firmami z Pomorza na roboty budowlane. Bechtel zlecił polskiej spółce Unihouse budowę modułowego osiedla dla około tysiąca pracowników.
Na terenie trwają szczegółowe badania geotechniczne, które dostarczą danych do ostatecznego projektu fundamentów. Wszystko to dzieje się równolegle z procesem regulacyjnym – nie ma mowy o „wbiciu pierwszej łopaty” bez zielonego światła od dozoru jądrowego.
Bezpieczeństwo przede wszystkim – droga przez pozwolenia
31 marca 2026 roku Polskie Elektrownie Jądrowe złożyły do Państwowej Agencji Atomistyki wniosek o zezwolenie na budowę. Dokument liczy około 40 tysięcy stron i powstał przy udziale ponad dwustu ekspertów. PAA ma maksymalnie 24 miesiące na jego analizę pod kątem bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej. To jeden z najbardziej rygorystycznych procesów w Europie.
Równolegle w 2027 roku planowane jest złożenie wniosku o pozwolenie na budowę do Wojewody Pomorskiego. Dopiero po uzyskaniu obu decyzji można będzie wylać pierwszy beton jądrowy – symboliczny i techniczny moment rozpoczęcia właściwej budowy reaktora. Cały proces ma zagwarantować, że elektrownia spełni najwyższe światowe standardy, a ryzyko dla ludzi i środowiska będzie minimalne.
Harmonogram – kiedy naprawdę popłynie prąd
Pierwszy beton jądrowy planowany jest na czwarty kwartał 2028 roku, a komercyjne uruchomienie pierwszego bloku – na 2036 rok.
Oto kluczowe daty w obecnym harmonogramie:
| Etap | Planowana data | Szczegóły |
| Złożenie wniosku do PAA | 31 marca 2026 | 40 tys. stron dokumentacji bezpieczeństwa |
| Prace przygotowawcze i infrastruktura | 2026–2027 | Drogi, kolej, osiedle dla pracowników |
| Wniosek o pozwolenie do Wojewody | 2027 | Decyzja lokalna |
| Pierwszy beton jądrowy | IV kw. 2028 | Rozpoczęcie budowy fundamentów reaktora |
| Uruchomienie bloku 1 | 2036 | Testy i odbiór komercyjny |
| Blok 2 i 3 | 2037–2038 | Kolejne jednostki w odstępach rocznych |
Każdy blok buduje się około siedmiu lat, a potem rok na testy i rozruch. Cała elektrownia ma pracować 60–80 lat.
Finansowanie i realne koszty
Inwestycja jest ogromna. Rząd zabezpieczył 60 miliardów złotych wsparcia dla PEJ w latach 2025–2030, a Komisja Europejska zatwierdziła mechanizm pomocy publicznej oraz kontrakt różnicowy (CfD) na 40 lat, który stabilizuje cenę energii dla odbiorców. Całkowity koszt trzech bloków szacuje się na poziomie kilkudziesięciu miliardów euro – typowy dla projektów jądrowych na świecie, gdzie precyzja i bezpieczeństwo windują wydatki.
Polska nie finansuje wszystkiego sama. Partnerzy amerykańscy wnoszą know-how i doświadczenie z budów w USA i Chinach. Kluczowe będzie podpisanie pełnego kontraktu EPC (inżynieria, dostawy, budowa) – negocjacje trwają i według deklaracji stron powinny zakończyć się w 2026 roku.
Korzyści, które wykraczają daleko poza prąd
Elektrownia jądrowa dostarczy stabilną, bezemisyjną energię przez dekady – dokładnie wtedy, gdy Polska będzie zamykać kolejne bloki węglowe. To realny wkład w cele klimatyczne UE i poprawę jakości powietrza. Jednocześnie zwiększa bezpieczeństwo energetyczne: paliwo jądrowe można magazynować na lata, a dostawcy są zdywersyfikowani.
Podczas budowy peakowo ma pracować kilka tysięcy osób, a potem setki specjalistów na stałe. Polskie firmy już dostają pierwsze kontrakty na roboty ziemne, infrastrukturę i zakwaterowanie. Powstaje Polska Platforma Jądrowa, programy stażowe i współpraca z uczelniami – to inwestycja w kompetencje, które zostaną w kraju na długo.
Wyzwania, o których warto mówić otwarcie
Historia pokazuje, że projekty jądrowe często się opóźniają i drożeją – wystarczy spojrzeć na amerykańską elektrownię Vogtle, która ostatecznie ruszyła po latach trudności. W Polsce trzeba zbudować od zera łańcuch dostaw, wyszkolić tysiące specjalistów i utrzymać dyscyplinę kosztową. Negocjacje kontraktu EPC oraz zamówienia długoterminowe (turbiny Arabelle już wybrano) będą kluczowe dla dotrzymania harmonogramu.
Nie brakuje też głosów sceptycznych – choć poparcie społeczne jest bardzo wysokie, część mieszkańców i organizacji ekologicznych pyta o wpływ na krajobraz, gospodarkę morską i ostateczne składowanie odpadów. Te obawy są poważnie traktowane w procesie oceny oddziaływania na środowisko i w dialogu z lokalnymi społecznościami.
Polskie firmy i ludzie w sercu projektu
To nie będzie wyłącznie amerykańska budowa na polskim terenie. PEJ aktywnie rozwija lokalny content – umowy z pomorskimi firmami, monitoring udziału polskich podmiotów we współpracy z GUS, programy szkoleniowe z Akademią Sztuki Wojennej. Tymczasowe osiedle dla pracowników buduje polska spółka. Wszystko po to, by jak najwięcej wartości zostało w kraju i by polskie przedsiębiorstwa nauczyły się standardów jądrowych.
Co dalej – druga elektrownia i szerszy program
Pierwsza elektrownia to dopiero początek. Program Polskiej Energetyki Jądrowej zakłada docelowo 6–9 GW mocy jądrowej. Prace nad drugą lokalizacją już trwają – decyzje o jej umiejscowieniu zapadną w najbliższych latach. Równolegle rozwijane są projekty małych reaktorów modułowych (SMR), które mogą uzupełnić system w mniejszych miastach lub zakładach przemysłowych.
Budowa elektrowni atomowej w Polsce to nie sprint, lecz maraton precyzji, cierpliwości i konsekwencji. W 2026 roku widzimy już nie tylko wizje i raporty, ale ciężki sprzęt na pomorskiej ziemi, umowy z lokalnymi firmami i wniosek o pozwolenie leżący na biurku dozoru jądrowego. To moment, w którym marzenie z lat 70. staje się namacalną rzeczywistością – i od tego, jak dobrze poprowadzimy ten projekt, zależy energetyczna przyszłość kilku pokoleń Polaków.
