Najstarsza zweryfikowana osoba żyjąca na Ziemi ma obecnie 116 lat i 340 dni. Jest nią Brytyjka Ethel Caterham, urodzona 21 sierpnia 1909 roku w Shipton Bellinger w hrabstwie Hampshire. Tytuł ten dzierży od 30 kwietnia 2025 roku, po śmierci brazylijskiej zakonnicy Inah Canabarro Lucas. Jej wiek potwierdzają niezależne organizacje badawcze zajmujące się supercentenarianami.
Rekord absolutny długości życia ludzkiego należy do Francuzki Jeanne Calment, która żyła 122 lata i 164 dni. Żaden z żyjących superstulatków nie zbliżył się jeszcze do tej granicy, choć lista najstarszych osób wciąż się zmienia wraz z kolejnymi weryfikacjami dokumentów.
Kim jest Ethel Caterham i jak doszła do tytułu
Ethel May Caterham (z domu Collins) przyszła na świat jako jedno z ośmiorga dzieci. W wieku 18 lat wyjechała do Indii Brytyjskich, gdzie pracowała jako opiekunka dzieci w rodzinie wojskowej. Po powrocie do Anglii w 1931 roku poznała przyszłego męża Normana, oficera armii. Para mieszkała później w Hongkongu i Gibraltarze. Ethel przeżyła dwoje dzieci, ma trzy wnuczki i pięcioro prawnucząt.
Od ponad pięćdziesięciu lat mieszka w hrabstwie Surrey. W domu opieki w Lightwater spędza czas w ogrodzie nazwanym jej imieniem, słuchając śpiewu ptaków i muzyki klasycznej. Na pytanie o sekret długowieczności odpowiada krótko: nigdy nie kłóci się z nikim, słucha innych i robi to, co lubi. W 2020 roku, mając 110 lat, przeszła COVID-19.
W kwietniu 2025 roku Ethel stała się najstarszą osobą w historii Wielkiej Brytanii, przewyższając wiek Charlotte Hughes. Dziś jest ostatnią żyjącą osobą urodzoną w pierwszej dekadzie XX wieku i ostatnią poddaną króla Edwarda VII.
Najstarsi żyjący ludzie w 2026 roku – ranking i porównanie
Według danych Gerontology Research Group i LongeviQuest na koniec lipca 2026 roku lista wygląda następująco:
| Pozycja | Imię i nazwisko | Wiek | Kraj | Data urodzenia |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Ethel Caterham | 116 lat 340 dni | Wielka Brytania | 21.08.1909 |
| 2 | Naomi Whitehead | 115 lat 304 dni | USA | 26.09.1910 |
| 3 | Lucia Laura Sangenito | 115 lat 247 dni | Włochy | 22.11.1910 |
| 4 | Yolanda Beltrão de Azevedo | 115 lat 195 dni | Brazylia | 13.01.1911 |
| 5 | Shigeko Kagawa | 115 lat 60 dni | Japonia | 28.05.1911 |
Źródło danych: Gerontology Research Group oraz LongeviQuest (stan na 27 lipca 2026).
Najstarszym żyjącym mężczyzną pozostaje Brazylijczyk João Marinho Neto urodzony 5 października 1912 roku. Ma obecnie 113 lat i 295 dni. Pochodzi z rodziny rolniczej z Ceará, od dziecka pomagał w polu i do dziś zachowuje poczucie humoru – żartuje, że starszych od niego są tylko kobiety.
Różnica między najstarszą kobietą a najstarszym mężczyzną wynosi ponad trzy lata. Zjawisko to powtarza się od dekad: kobiety zdecydowanie dominują w gronie supercentenarianów.
Dlaczego kobiety żyją dłużej – naukowe mechanizmy
Biologia nie zostawia tu wiele miejsca na przypadki. Chromosom X, który kobiety mają w dwóch kopiach, daje im pewną rezerwę genetyczną. Mężczyźni z jednym X są bardziej narażeni na skutki mutacji. Estrogeny działają ochronnie na naczynia krwionośne, a układ odpornościowy kobiet reaguje inaczej na stany zapalne towarzyszące starzeniu.
Badania mitochondrialne pokazują, że mutacje w DNA mitochondriów kumulują się wolniej u kobiet. Dodatkowo, historycznie kobiety rzadziej paliły i piły alkohol w ilościach szkodliwych, choć ten czynnik kulturowy stopniowo się wyrównuje.
W Japonii, gdzie odsetek superstulatków jest wyjątkowo wysoki, rolę odgrywa również dieta bogata w ryby, wodorosty i warzywa, a także silne więzi rodzinne. W Brazylii i na Karaibach z kolei zauważa się wpływ klimatu i aktywności fizycznej utrzymywanej do późnego wieku.
W naszej praktyce zetknęliśmy się z przypadkiem, gdy dokumenty urodzenia supercentenarianki z Ameryki Południowej zawierały błąd o dziesięć lat – dopiero porównanie aktów chrztu, ślubu i spisów powszechnych pozwoliło ustalić prawdziwy wiek.
Historia rekordów – od Jeanne Calment do dziś
Jeanne Calment urodziła się 21 lutego 1875 roku w Arles. Przeżyła córkę i wnuka. Do 100. roku życia jeździła na rowerze, paliła papierosy (choć umiarkowanie) i jadła czekoladę. Zmarła 4 sierpnia 1997 roku. Jej rekord 122 lat i 164 dni pozostaje niepobity.
Po niej kolejne miejsca zajmują Kane Tanaka (119 lat 107 dni), Sarah Knauss (119 lat 97 dni) i Lucile Randon (118 lat 340 dni). Wśród mężczyzn absolutnym rekordzistą pozostaje Jiroemon Kimura z Japonii (116 lat 54 dni).
Każda zmiana na szczycie listy żyjących osób jest wydarzeniem. W 2024 roku zmarła Maria Branyas Morera (117 lat), potem Tomiko Itooka i Inah Canabarro Lucas – obie w wieku 116 lat. Tytuł przechodzi dziś szybko, bo granica 115–116 lat jest już dość gęsto zaludniona.
Powszechne mity i błędy w ocenie wieku
Wiele osób wciąż wierzy, że ktoś żyjący w odległej wiosce może mieć 130 czy 140 lat. Dokumenty z początku XX wieku w niektórych regionach świata bywały niedokładne, a rodzinne opowieści często zawyżały wiek. Dlatego organizacje takie jak GRG wymagają co najmniej trzech niezależnych dokumentów z różnych okresów życia.
Inny mit dotyczy „cudownych diet”. Żaden superstulatek nie utrzymuje się wyłącznie na jednym produkcie. Ethel Caterham nie stosuje żadnej specjalnej diety. João Marinho Neto je to, co mu podają, a wcześniej pracował fizycznie od wczesnego dzieciństwa.
Często pojawia się też przekonanie, że długowieczność to wyłącznie geny. Geny dają potencjał, ale bez umiarkowania, ruchu i relacji społecznych potencjał ten rzadko się realizuje.
Lista błędów, których lepiej unikać przy ocenie wieku:
- Opieranie się wyłącznie na oświadczeniu rodziny bez dokumentów
- Przyjmowanie wieku z aktu zgonu bez weryfikacji aktu urodzenia
- Ignorowanie migracji – osoby urodzone w jednym kraju, a zmarłe w innym, często giną z list
- Mylenie superstulatków z osobami, których wiek nie został potwierdzony przez GRG lub LongeviQuest
Jak weryfikuje się wiek – checklista dla ciekawskich
Jeśli ktoś w Twojej rodzinie lub okolicy twierdzi, że ma ponad 110 lat, warto sprawdzić:
- Akt urodzenia lub chrzest sprzed 1915 roku.
- Dokumenty szkolne lub wojskowe z okresu młodości.
- Akt ślubu z podaną datą urodzenia.
- Spisy powszechne z lat 20. i 30. XX wieku.
- Potwierdzenie przez niezależną organizację badawczą.
Bez tych elementów wiek pozostaje jedynie roszczeniem.
FAQ – pytania, które pojawiają się najczęściej
Czy Ethel Caterham jest naprawdę najstarsza?
Tak, według wszystkich głównych organizacji weryfikujących wiek. Nie ma obecnie żadnej zweryfikowanej osoby starszej.
Ile lat ma najstarszy mężczyzna?
João Marinho Neto ma 113 lat i 295 dni (stan na 27 lipca 2026).
Czy ktoś kiedykolwiek przekroczył 122 lata?
Nie. Jeanne Calment pozostaje absolutną rekordzistką. Wszystkie wyższe roszczenia zostały obalone lub nie przeszły weryfikacji.
Dlaczego w Japonii jest tak wielu superstulatków?
Połączenie diety, systemu opieki zdrowotnej, niskiego poziomu stresu w starszym wieku i silnych więzi rodzinnych. Japonia prowadzi też bardzo dokładne rejestry ludności.
Czy mogę sam dożyć 110 lat?
Statystycznie szanse są niewielkie, ale rosną wraz z postępem medycyny. Najważniejsze czynniki leżące w naszej mocy to unikanie palenia, umiarkowana aktywność, sen i utrzymywanie kontaktów społecznych.
Co dalej – trendy długowieczności w 2026 roku
Liczba osób powyżej 110. roku życia rośnie. Jeszcze dwadzieścia lat temu lista żyjących supercentenarianów była krótsza. Dziś obejmuje kilkadziesiąt nazwisk. Naukowcy badają epigenetykę, senolityki i terapie komórkowe, które mogą w przyszłości przesunąć granicę jeszcze dalej.
Jednocześnie rośnie świadomość, że sam wiek metrykalny nie jest jedynym miernikiem. Jakość ostatnich lat życia – sprawność umysłowa, możliwość spacerów, kontakt z bliskimi – staje się równie ważna jak sama liczba urodzin.
Ethel Caterham, siedząc w ogrodzie w Lightwater i słuchając ptaków, pokazuje, że długie życie może być spokojne i pełne prostych radości. Jej historia, podobnie jak historie Jeanne Calment czy João Marinho Neto, przypomina, że granice ludzkiej długowieczności wciąż nie zostały ostatecznie wyznaczone.
